Gallery

Για έναν αρχαιολόγο

Αυτό το μήνα, η ελληνική αρχαιολογία υπέστη μια βαριά απώλεια: μιλώ για το θάνατο του Γ. Χουρμουζιάδη, ακάματου ερευνητή της προϊστορικής ζωής.

Δεν τον είχα ποτέ ως καθηγητή, ήρθα όμως σε επαφή με τις ιδέες του στη σχολή ξεναγών  στο μάθημα  της προϊστορικής αρχαιολογίας. Ο τρόπος με τον οποίο προσέγγιζε τα πράγματα και τα φαινόμενα της αρχαιότητας μου άνοιξε ένα παράθυρο, μολονότι πρέπει να παραδεχτώ πως δε συμμερίζομαι πολλές από τις  άποψεις  του, όπως το ότι οι άνθρωποι της προϊστορίας ζούσαν σε μια κατάσταση παραδείσιας κοινοκτημοσύνης, χωρίς τις ανισότητες και τις διαμάχες που έγιναν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας των απογόνων τους.

Giorgos Chourmouziadis

Ο Γ. Χουρμουζιάδης στην ανασκαφή του Δισπηλιού. Από το Βήμα.

Ο Γ. Χουρμουζιάδης ήταν ένας από τους λίγους αρχαιολόγους που δημιούργησε σχολή, εισάγοντας στην Ελλάδα τη Νέα Αρχαιολογία (καθώς και τη μαρξιστική θεώρηση της αρχαιολογίας). Μέσα από το έργο του επηρέασε δεκάδες, για να μην πω εκατοντάδες αρχαιολόγους και την έρευνα της νεολιθικής περιόδου στην Ελλάδα.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη συνεισφορά του, κατά την άποψή μου, ήταν στο κομμάτι της εκπαιδευτικής αποστολής της αρχαιολογίας προς το ευρύ κοινό, μέσω της οργάνωσης μουσείων και αρχαιολογικών χώρων.

Την δεκαετία του 1970, σχεδίασε δύο αίθουσες στο αρχαιλογικό μουσείο Βόλου με πραγματικά πρωτοποριακό τρόπο. Αντί να εκθέσει τα αρχαιολογικά ευρήματα ως έργα τέχνης, τα προσέγγισε ως τέχνεργα, ενταγμένα μέσα στο κοινωνικό, παραγωγικό και συμβολικό τους πλαίσιο. Με λίγα λόγια, αντί να εκθέσει τα αγγεία σε προθήκες με βάση μόνο την τυπολογία και την τεχνοτροπία τους, ταξινομήθηκαν με βάση τη χρήση τους, ενώ για πρώτη φορά εκτέθηκαν ανακατασκευές εργαλείων με τους ξύλινους στειλεούς τους, κάνοντας τον τρόπο χρήσης τους πιο άμεσα κατανοητό.

Προθήκη με νεολιθικά εργαλεία, Μουσείο Βόλου

Προθήκη με νεολιθικά εργαλεία, Μουσείο Βόλου

Ο Γ. Χουρμουζιάδης ήταν  ένας από τους ελάχιστους αρχαιολόγους που κατανόησε πως το έργο μας παραμένει δυσερμήνευτο και μυστηριώδες για το ευρύ κοινό και κατέβαλλε κάθε προσπάθεια για να κάνει τα αποτελέσματα των ερευνών του προσιτά, αναγνώσιμα και κατανοητά από όλους. Είναι από τους ελάχιστους αρχαιολόγους που κατά την έκθεση των ευρημάτων του έλαβε υπόψη τον μέσο επισκέπτη και όχι (όπως δυστυχώς γίνεται συχνά) τον μέσο αρχαιολόγο. Η αναπαράσταση του λιμναίου νεολιθικού οικισμού στο Δισπηλιό είναι ένα έργο με μοναδική εκπαιδευτική αξία – μια επίσκεψη αρκεί να σας πείσει.

Άποψη του λιμναίου οικισμού του Δισπηλιού, όπως φαίνεται σήμερα.

Άποψη του λιμναίου οικισμού του Δισπηλιού, όπως φαίνεται σήμερα.

Στην παραπάνω φωτογραφία ένα τμήμα της αναπαράστασης του οικισμού. Τα πασσαλόπηκτα σπίτια έχουν αναπαρασταθεί με όση ακρίβεια επέτρεπε το ανασκαφικό υλικό και περιέχουν πιστά αντίγραφα σκευών και εργαλείων που βρέθηκαν στο χώρο. Το αποτέλεσμα είναι πως μια απλή περιήγηση στον οικισμό είναι αρκετή για να νιώσει κανείς σχεδόν ολοζώντανους δίπλα του τους ανθρώπους που ζούσαν εδώ πριν 7500 χρόνια. Μοιάζει σα να πετάχτηκαν για λίγο έξω, να τελειώσουν κάποιες δουλειές.

Το εσωτερικό ενός από τα σπίτια στο Δισπηλιό. Διακρίνεται ένα στρώμα από προβιά, αρωματικά φυτά κρεμασμένα από την οροφή και μαγειρικά σκεύη στο βάθος.

Το εσωτερικό ενός από τα σπίτια στο Δισπηλιό. Διακρίνεται ένα στρώμα από ψάθα και προβιά, αρωματικά φυτά κρεμασμένα από την οροφή και μαγειρικά σκεύη στο βάθος.

Η εντύπωση που σχηματίζει ο επισκέπτης για τη ζωή στην προϊστορία είναι σαφώς πιο ολοκληρωμένη και συνάμα πολύ πιο ζωντανή από την απλή θέαση των θεμελίων του οικισμού, ακόμη κι αν είχε προηγηθεί η ανάγνωση Χ βιβλίων για το χώρο, με χάρτες, αναπαραστάσεις και διαγράμματα. Πιστέψτε με, το έχω κάνει. Η αμεσότητα της εμπειρίας είναι ένα εργαλείο που εμείς οι αρχαιολόγοι συχνά παραβλέπουμε

Το παράδειγμα του Γ. Χουρμουζιάδη είναι πρωτοποριακό για την Ελλάδα και αξίζει να βρει μιμητές, σε κάθε χώρο όπου το έργο της αρχαιολογίας έρχεται σε επαφή με το κοινό.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s