Gallery

Ο γαλαξίας μας: δύο θεωρίες

Από τη μέρα που παρακολουθήσαμε με τα παιδιά μου την εκτόξευση και πρόσδεση του νέου διαστημικού οχήματος των ΗΠΑ στον διαστημικό σταθμό, είμαι σε διαστημική διάθεση. Γι αυτό σήμερα, στα πλαίσια του ψηφιακού μας ταξιδιού, θα πάμε σε μια βουνοκορφή, για να κοιτάξουμε το γαλαξία στον έναστρο ουρανό και να αναρωτηθούμε πώς πήρε το όνομά του.

MilkyWay, Euboia, Dirfys

Ο Γαλαξίας όπως φαίνεται από τη Δίρφυ.

Μυθολογία

Η λέξη Γαλαξίας προφανώς προέρχεται από τη λέξη γάλα και πιθανώς χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τη γαλακτόχρωμη όψη του στον ουρανό. Αμέσως μετά κάποιο παιδί θα ρώτησε «γιατί» και, όπως είναι λογικό, έπρεπε να γεννηθεί ο αντίστοιχος επεξηγηματικός μύθος.

Σύμφωνα λοιπόν με τους αρχαίους Έλληνες, όλα ξεκίνησαν με τη γέννηση του Ηρακλή, νόθου γιου του Δία με μια θνητή, την Αλκμήνη. Για να τον κάνει αθάνατο, ο Δίας τον έκλεψε από την κούνια του μια βραδιά και τον πήγε στον Όλυμπο, όπου τον έβαλε να κοιμηθεί δίπλα στην Ήρα, για να θηλάσει λίγο από το θεϊκό της γάλα. Το μωρό όμως ρουφούσε τόσο δυνατά που η Ήρα ξύπνησε και, αγριεμένη, τράβηξε το στήθος της από το στόμα του μωρού. Το γάλα πετάχτηκε σ’ όλο το στερέωμα, σχηματίζοντας -τι άλλο;- τον Γαλαξία.

Για τους περισσότερους αρχαίους Έλληνες, ίσως η εξήγηση αυτή να ήταν αρκετή. Ωστόσο πάντα υπήρχαν τα περίεργα μυαλά, με την τάση να μη δέχονται όσα ακούνε αναντίρρητα, αλλά να αναρωτιούνται και να ψάχνουν να βρουν απαντήσεις. Ένα τέτοιο μυαλό είχε ο αρχαίος φιλόσοφος Δημόκριτος.

Φιλοσοφία

Πολυταξιδεμένος και πάντα περίεργος, ο Δημόκριτος έλεγε πως προτιμούσε να βρει την απάντηση σ’ ένα πρόβλημα παρά να γίνει βασιλιάς της Περσίας. Λέγεται πως ήταν πάντα κεφάτος και ότι γελούσε εύκολα με τις ανοησίες των συνανθρώπων του. Πίστευε πως υπάρχουν δύο αλήθειες, μια ταπεινή, την οποία γνωρίζουμε μέσω των αισθήσεων και μια υψηλότερη, στην οποία φτάνουμε μέσω της λογικής. Φαίνεται πως χρησιμοποιούσε τη δική του λογική πολύ καλά γιατί μόνο με βάση αυτή κατέληξε σε συμπεράσματα τα οποία αποδείχτηκαν εκπληκτικά σωστά αιώνες αργότερα.

democritus

Ρωμαϊκό αντίγραφο χάλκινης προτομής του 3ου αιώνα π.Χ., που θεωρείται πως εικονίζει τον Δημόκριτο. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Νάπολη, Ιταλία.

Ο Δημόκριτος θεωρούσε πως όλα τα πράγματα αποτελούνται από μικροσκοπικά και αόρατα σώματα που τα ονόμασε άτομα (α-τομή, δηλαδή δεν τέμνονται). Πίστευε πως το σύμπαν ξεκίνησε ως ένα άμορφο χάος από τέτοια άτομα, τα οποία συγκρούονταν μεταξύ τους σχηματίζοντας μεγαλύτερα σώματα, ανάμεσα στα οποία ήταν και η γη καθώς κι όλα τα έμβια όντα επάνω της. Αντίθετα με τις καθιερωμένες αντιλήψεις της εποχής δεν θεωρούσε πως η γη ήταν το κέντρο του σύμπαντος, αλλά πως υπάρχουν πολλοί άλλοι κόσμοι, που εξελίσσονται. Συνεπώς, κάποιοι θα πρέπει να ήταν στην αρχική φάση της ύπαρξής τους, ενώ άλλοι θα βρίσκονταν στο τελικό στάδιο της παρακμής. Πίστευε επίσης ότι κάποιοι κόσμοι ίσως να μην είχαν ήλιο ή φεγγάρι, ενώ άλλοι ίσως να είχαν πάνω από ένα(ν). Θεωρούσε πιθανή την καταστροφή ενός κόσμου από σύγκρουση με κάποιον άλλο.

Όσο για τον γαλαξία, ήταν βέβαιος πως αποτελούνταν από πάρα πολλά άστρα, τα οποία ήταν τόσο μακριά που σχεδόν δεν διακρίνονταν. Όλα μαζί όμως έλαμπαν αρκετά ώστε να σχηματίζουν αυτή τη φωτεινή ταινία στη μέση του ουρανού.

Δυστυχώς, οι θεωρίες του Δημόκριτου παραμερίστηκαν και με το χρόνο τα πάμπολλα γραπτά του ξεχάστηκαν και χάθηκαν. Σήμερα από το έργο του ξέρουμε μόνο τα αποσπάσματα που αναφέρουν άλλοι συγγραφείς. Να όμως που, 25 αιώνες μετά, η επιστήμη αποδεικνύει πόσο σωστές ήταν οι θεωρίες του.

Πηγές εικόνων:

Νυχτερινός ουρανός

Προτομή

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.