Θέλω να γεράσω μαζί του – μια απελπισμένη παράκληση 24 αιώνων

Πριν 24 αιώνες περίπου, μια γυναίκα που μάλλον την έλεγαν Φίλα, αγαπούσε τον Διονυσοφώντα. Δεν ξέρουμε αν ο έρωτάς της είχε γνωρίσει κάποτε ανταπόκριση, αν ο Διονυσοφώντας ενθάρρυνε τις ελπίδες της ή αν της είχε δώσει υποσχέσεις που δεν είχε πρόθεση να τηρήσει. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι κάποια στιγμή ανακοινώθηκε ο προσεχής γάμος του Διονυσοφώντα με μια άλλη γυναίκα, τη Θέτιμα. Δεν έχουμε ιδέα αν ο γάμος ήταν από έρωτα ή προξενιό, αλλά ξέρουμε ότι το ερωτικό αυτό τρίγωνο διαδραματίστηκε στην Πέλλα, αρχαία πρωτεύουσα του βασιλείου της Μακεδονίας στο πρώτο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. (400-350 π.Χ.).

Βλέποντας τον άντρα που αγαπούσε να ετοιμάζεται να παντρευτεί άλλη, η Φίλα θα πρέπει να προσέτρεξε στην Αφροδίτη. Φαίνεται όμως πως οι προσευχές της δε βρήκαν ανταπόκριση, γιατί οι προετοιμασίες για το γάμο συνεχίστηκαν. Στην απελπισία της, η Φίλα σκέφτηκε πως, αφού η θεά του έρωτα δεν εισάκουσε τις παρακλήσεις της, δεν είχε άλλη επιλογή από το να καταφύγει στους δαίμονες. Πρέπει να προσέγγισε κάποια ή κάποιον που είχε τη φήμη ότι κάνει μάγια, για να της γράψει σ’ ένα φύλλο μολύβδου αυτό το ξόρκι:

incantation_strip_of_lead

«Μ’ αυτή τη γραφή δένω το γάμο του Διονυσοφώντα με τη Θέτιμα και με κάθε άλλη γυναίκα, είτε χήρα, είτε ανύπαντρη. Και την εμπιστεύομαι στον Μάκρωνα και τους δαίμονες. Και μόνο αν εγώ η ίδια ξεθάψω και διαβάσω αυτό, τότε να παντρευτεί ο Διονυσοφών, κι όχι πριν. Αλλ’ ακόμη και τότε να μην παντρευτεί καμία άλλη παρά μόνο εμένα. Και μόνο εγώ να γεράσω μαζί του, καμία άλλη. Σας ικετεύω αγαπητοί δαίμονες, γιατί είμαι μόνη κι έρημη, χωρίς φίλους. Αλλά φυλάξτε το αυτό για να μη γίνουν αυτά και να χαθεί κακήν κακώς η Θέτιμα. […] κι εγώ να γίνω τρισευτυχισμένη […].»

incantation_drawing

Η Φίλα, όπως και πολλοί δεισιδαίμονες σύγχρονοί της πίστευαν πως ο μόνος τρόπος να λάβουν οι δαίμονες του κάτω κόσμου το μήνυμα αυτό ήταν με προσωπική παράδοση. Κι εφόσον το να κατέβει κάποιος από τους ζωντανούς στον κάτω κόσμο ήταν αδύνατο, προφανώς έπρεπε να το παραδώσει κάποιος νεκρός. Έτσι η Φίλα κατάφερε να τυλίξει το ξόρκι της γύρω από το χέρι κάποιου νεκρού (ίσως του Μάκρωνα, που αναφέρεται στο κείμενο), πριν τον ενταφιασμό του. Η Φίλα ασφαλώς περίμενε πως ο νεκρός θα μετέφερε το μήνυμα στον Άδη μετά την κηδεία του.

incantation_transcript

Τέτοια ξόρκια (που λέγονταν κατάδεσμοι) βρίσκουμε αρκετά συχνά σε αρχαία νεκροταφεία, πράγμα που μαρτυρεί πως η πρακτική ήταν διαδεδομένη σ’ όλο το πλάτος του Ελληνικού κόσμου. Το συγκεκριμένο είναι γραμμένο σε απλή λαϊκή γλώσσα, στο Δωρικό ιδίωμα που μιλιόταν στην περιοχή της Μακεδονίας την εποχή περίπου που ο Φίλιππος ανέβηκε στο θρόνο. Σήμερα, ο κατάδεσμος της Φίλας βρίσκεται στο μουσείο της Πέλλας.

Δυστυχώς, δε θα μάθουμε ποτέ την κατάληξη της ιστορίας. Άραγε εισακούστηκε η παράκληση της Φίλας; Παντρεύτηκε τελικά ο Διονυσόφων τη Θέτιμα, ή γύρισε πάλι στη Φίλα κι έζησαν μαζί ως τα βαθιά γεράματα;

Αυτό που ξέρουμε σίγουρα είναι πως ο Μάκρων φύλαξε το μήνυμά της αιώνες ολόκληρους, και απαιτήθηκαν οι επίμονες προσπάθειες των αρχαιολόγων για να αποκαλύψει τελικά το μυστικό.

Advertisements
Gallery

Όλα όσα θέλετε να μάθετε για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων

This gallery contains 2 photos.

Πριν από 115 χρόνια ακριβώς, στις 17 Μαΐου του 1902, ο πρώην Υπουργός Παιδείας, Σπυρίδων Στάης και ο Εφορος Αρχαιοτήτων, Γιαβριήλ Βυζαντινός, ήταν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, και εξέταζαν κάποιες άμορφες μάζες μετάλλου που είχαν ανασυρθεί την προηγούμενη χρονιά από το … Συνέχεια

Gallery

Ο Μινώταυρος δεν ήταν μόνο μύθος

This gallery contains 11 photos.

Ένας από τους πιο γνωστούς μύθους παγκοσμίως είναι εκείνος του Μίνωα, του Μινώταυρου και του Θησέα. Ο μύθος αυτός ενέπνευσε πολλούς  αρχαίους ποιητές και καλλιτέχνες και συνεχίζει να συγκινεί ακόμα και σήμερα. Ο τρόμος του λαβύρινθου και του ανθρωποφάγου τέρατος από τη … Συνέχεια

Gallery

Τι θέλει να πει ο Αδριανός; Σύμβολα ενός αυτοκράτορα

This gallery contains 3 photos.

O Αδριανός, για τον οποίο μιλήσαμε στην προηγούμενη ανάρτηση, γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 24 Ιανουαρίου του 76 μ.Χ. στην πόλη Ιτάλικα της Ισπανίας. Σαράντα ένα χρόνια αργότερα, θα γινόταν ο 14ος Ρωμαίος αυτοκράτορας. Ο Αδριανός άφησε το σημάδι του σε … Συνέχεια

Gallery

Όψεις ενός αυτοκράτορα

This gallery contains 3 photos.

Χίλια εννιακόσια χρόνια πριν, ένας Ρωμαίος αριστοκράτης, ο Πόπλιος Αίλιος  Αδριανός, ανέλαβε τα ηνία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας την οποία κυβέρνησε για 21 έτη, από το 117 έως και το 138 μ.Χ. Ο νέος αυτοκράτορας πήρε τον επίσημο τίτλο Καίσαρας Τραϊανός … Συνέχεια

Gallery

Καλή χρονιά!

This gallery contains 1 photo.

Στην αρχαία Ελλάδα το ρόδι λειτουργεί ως σύμβολο ευγονίας και ευφορίας, πλούτου και αφθονίας. Παράλληλα, έχει σημαντικό ρόλο στους μύθους σχετικά με την Περσεφόνη και τον Πλούτωνα. Οι σύγχρονοι Έλληνες έχουν ξεχάσει τη μυθολογική σημασία του ροδιού, διατηρώντας μόνο τον … Συνέχεια

Gallery

Το ακέφαλο φάντασμα

This gallery contains 1 photo.

Περιττό να σας πω πως όλοι ξαφνιάζονται μ’ αυτό το μικρό ειδώλιο που δείχνει ένα ακέφαλο σώμα να κρατά ένα κεφάλι. Μα καλά, είχαν τέτοιους φρικτούς μύθους οι αρχαίοι; Με μια λέξη: όχι. Η μορφή αρχικά δεν ήταν ακέφαλη, απλά κάποια στιγμή … Συνέχεια

Gallery

Ολυμπιακή εκεχειρία – μύθος ή πραγματικότητα;

This gallery contains 7 photos.

Ολυμπιάδες που ακυρώνονται λόγω πολέμων, χώρες που αποκλείονται από τη συμμετοχή, μποϊκοτάζ, πολιτικές διαμαρτυρίες, μια τρομοκρατική επίθεση – αυτά και άλλα πολλά αμαυρώνουν τις σύγχρονες Ολυμπιάδες. Πολλοί κουνούν το κεφάλι λέγοντας πως αυτά δε θα γινόταν ποτέ στην αρχαιότητα τότε … Συνέχεια

Gallery

Φωτο της εβδομάδας: οι Αρχαίοι Έλληνες έπαιζαν ποδόσφαιρο!

This gallery contains 1 photo.

To ποδόσφαιρο, το άθλημα που αυτές τις μέρες μας έχει καθηλώσει στους δέκτες μας, είναι ελληνική επινόηση. Δε με πιστεύετε; Ιδού η απτή απόδειξη: αυτό το ανάγλυφο, του 4ου αιώνα π.Χ., που δείχνει έναν νέο να προπονείται, αποδεικνύει, πέραν πάσης … Συνέχεια

Gallery

Το γυαλί στην αρχαιότητα

This gallery contains 2 photos.

Η κατασκευή γυαλιού απαιτεί πολύ απλές πρώτες ύλες, με βασικότερη την κοινή άμμο. Ως υλικό ήταν γνωστό ήδη από την εποχή του Χαλκού (περίπου από το 2500 π.Χ.). Όμως η κατεργασία του γυαλιού παρουσίαζε δυσκολίες, πράγμα που το έκανε είδος … Συνέχεια