Gallery

Αυτή δεν είναι η Αθήνα

Αναμφίβολα η έβδομη τέχνη είναι σπουδαία – είναι μεγάλη τέχνη το να μαγεύεις το θεατή, να νιώθει σαν αληθινό κάτι που από την αρχή ως το τέλος είναι προσποιητό. Τώρα μάλιστα τα ψηφιακά εφφέ μπορούν να δημιουργήσουν κόσμους ολόκληρους με πειστικότητα και αληθοφάνεια.

Οι άνθρωποι που δημιούργησαν το βίντεο με τίτλο «Athens Technical Demo» είναι αναμφίβολα μαιτρ αυτής της νέας ψηφιακής τέχνης.  Το αποτέλεσμα είναι τόσο ζωντανό και αληθοφανές που δεν απορώ καθόλου που πολλοί από όσους είδαν το βίντεο συναρπάστηκαν τόσο που δεν παρατήρησαν καν τα οφθαλμοφανή λάθη που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματική Αθήνα.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά:

Το βίντεο

Μια εταιρεία, η WhiskyTree η οποία δημιουργεί ψηφιακά περιβάλλοντα για ταινίες φαντασίας ή ηλεκτρονικά παιχνίδια αποφάσισε να δημιουργήσει, για εξάσκηση, ένα βίντεο-δείγμα βασισμένο στην Αθήνα. Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για το βίντεο αυτό αξιοποιήθηκαν αργότερα για τη δημιουργία των σκηνικών της ταινίας Elysium.

Με ταιριαστή ηλεκτρονική μουσική από την ταινία «Tron Legacy» το βίντεο ξεκινά με μια πανοραμική άποψη μιας πόλης που φαινομενικά μοιάζει με την Αθήνα. Είναι σχεδόν αδύνατο να μην το πιστέψεις, καθώς στο κάδρο δεσπόζει η Ακρόπολη, ιδωμένη από βορειο-δυτικά. Όμως οι λεπτομέρειες διαψεύδουν την αρχική εντύπωση.

Τι είναι σωστό

Ένας φίλος, όταν του έδειξα το βίντεο και του είπα ότι σκεφτόμουν να γράψω άρθρο γι αυτό, με προέτρεψε να πω μόνο όσα είναι σωστά. «Θα είναι πιο γρήγορο,» με συμβούλεψε. Σωστός λοιπόν είναι ο Παρθενώνας, το άγαλμα της Αθηνάς Προμάχου και το σχήμα του Ιερού Βράχου. Ο Παρθενώνας παρουσιάζεται με σκαλωσιές και ημιτελή στέγη, βρίσκεται δηλαδή στη φάση κατασκευής του, πιθανώς ένα-δύο χρόνια πριν τα εγκαίνιά του, το 438 π.Χ.

 whiskytree, Ακρόπολη από ΝΔ, Πρόμαχος, ημιτελής Παρθενώνας

 

Τι είναι λάθος

Α. Τα μνημεία

Μέσα στα λίγα πρώτα δευτερόλεπτα του βίντεο, βλέπουμε αριστερά, στο χώρο μεταξύ  Αρχαίας Αγοράς και Ακρόπολης  ένα ναό που μοιάζει ρωμαϊκός και που δεν υπήρξε ποτέ.

 whiskytree, Athens tech demo, view from NW

Στο δεξί μέρος της εικόνας, στον Άρειο Πάγο, βρίσκεται ένα κτίριο σαν σταυρεπίστεγος βασιλική, δίπλα στο οποίο υπάρχουν δυο ημικυκλικές στοές που θυμίζουν την πλατεία του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό.

 whiskytree, odd building west of the Acropolis

Η δυτική πλευρά της Ακρόπολης είναι ένα συνονθύλευμα από επάλληλα τείχη, σκαλωσιές και οχυρώσεις. Θυμίζει αυτό που βλέπουμε σήμερα, το οποίο φυσικά είναι αποτέλεσμα αιώνων πολέμων και αμυντικών έργων.

 whiskytree, Acropolis, western slope

Δεν υπάρχει ίχνος της αναβάθρας (ράμπας) των κλασσικών χρόνων, ούτε της σκάλας, με την οποία αντικατέστησαν τη ράμπα οι ρωμαίοι. Μάλιστα, καθώς η κάμερα γυρνά γύρω από τον Παρθενώνα, βλέπουμε ένα πλήθος να ανεβαίνει σιγά-σιγά προς την Ακρόπολη, ακολουθώντας μια πρόσβαση που μοιάζει πολύ με τη σημερινή, η οποία καμιά σχέση δεν έχει με την αρχαία:

 whiskytree, people entering the Acropolis

Τα Προπύλαια δεν υπάρχουν, εκτός αν ως Προπύλαια εννοούνται κάποια ορθογώνια κατασκευάσματα και λίγες όρθιες κολώνες εκεί κοντά. Μάλλον θέλουν να μας δείξουν ότι οι εργασίες βρίσκονται υπό εξέλιξη, πράγμα που εξηγεί και τις σκαλωσιές. Εδώ όμως προκύπτει ένας σημαντικός αναχρονισμός, καθώς αριστερά διακρίνεται  η βάση για το ελληνιστικό μνημείο  του Ευμένους του  Β’ ( 178 π.Χ.),  χωρίς όμως το χάλκινο τέθριππο επάνω του:

 whiskytree, Acropolis, propylaia

Πάνω στον Ιερό Βράχο, υπάρχει άλλο ένα συνονθύλευμα κτιρίων, με χειρότερο έναν μικρό ναό μπροστά ακριβώς από τον Παρθενώνα. Ο ναός αυτός δεν υπήρξε ποτέ, όπως και τα άλλα κτίρια εδώ κι εκεί, που μάλλον προσπαθούν να γεμίσουν το χώρο και ελάχιστη σχέση έχουν με πραγματικά κτίσματα της Ακρόπολης: το Βραυρώνειο, το ιερό του Πανδίωνος κτλ.

 whiskytree, buildings on the Acropolis

Καθώς η κάμερα γυρνά προς τη νότια πλευρά, βλέπουμε το θέατρο του Διονύσου από πάλλευκο μάρμαρο. Θα δούμε αργότερα στο βίντεο (στο μέρος με τίτλο «Αρχιτεκτονική») πως οι τεχνικοί χρησιμοποίησαν ένα θέατρο από μια σειρά ήδη έτοιμων μοτίβων. Η βασική ανακρίβεια έγκειται στο ότι το θέατρο του Διονύσου έγινε λίθινο (από ασβεστόλιθο) περίπου έναν αιώνα μετά την ολοκλήρωση του Παρθενώνα, όχι πριν. Επίσης βρίσκεται πιο δυτικά από την πραγματική του θέση, με αποτέλεσμα το Ασκληπιείο (που στο βίντεο φαίνεται ημιτελές) να βρίσκεται στη θέση που αργότερα θα χτιστεί το Ηρώδειο. Στη νότια πλευρά φαίνονται πολλά άλλα κτίρια, τα οποία όμως είναι εντελώς φανταστικά, δηλαδή χωρίς καμία απολύτως βάση σε ανασκαφικά δεδομένα ή πηγές.

Β. Η πόλη

Σε γενικές γραμμές, το βίντεο δείχνει μια προτίμηση προς τη δυτική αρχιτεκτονική – τα σπίτια έχουν δύο ή περισσότερους ορόφους και παράθυρα.

 whiskytree, architecture sample

Φαίνεται να προέρχονται από προϋπάρχοντα μοτίβα που είχε χρησιμοποιήσει η εταιρεία.

 whiskytree, architecture library

Λείπουν εντελώς οι εσωτερικές αυλές που ήταν απαραίτητες στην αρχαία Ελλάδα, όπου τα περισσότερα σπίτια ήταν μικρά και το πολύ διόρωφα, φτιαγμένα από ωμές πλίνθους, δηλαδή λασπότουβλα, ξεραμένα στον ήλιο. Σχεδόν όλα είχαν εσωτερική αυλή, έστω και μικρή, ενώ τα παράθυρα ήταν σπάνια.

Αρχαίο Ελληνικό σπίτι, αναπαράσταση

Όσο για τους πύργους, από τους οποίους βλέπουμε πολλούς στο βίντεο, από όσο γνωρίζουμε τέτοια οικοδομήματα δεν υπήρχαν σε αστικές οικίες, αλλά σε αγροικίες. Υπήρχαν επίσης και μεμονωμένοι πύργοι, αμυντικού χαρακτήρα, πάλι στην ύπαιθρο.

Επίσης, η Αθήνα παρουσιάζεται ειδυλλιακή, με μεγαλοπρεπή κτίρια, γεμάτη πράσινο. Δυστυχώς, η αλήθεια απέχει πολύ από την ψηφιακή της αναδημιουργία. Με εξαίρεση τα μεγαλοπρεπή δημόσια κτίρια, τα άλλα οικοδομήματα της αρχαίας Αθήνας δεν ήταν καθόλου εντυπωσιακά. Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν επίσης την πλήρη απουσία ρυμοτομικού σχεδίου και τα στενά, λαβυρινθώδη δρομάκια, χαρακτηριστικά μιας πόλης που αναπτύχθηκε οργανικά, χωρίς προϋπάρχον σχέδιο.

Γ. Το τοπίο

Με εξαίρεση το κτίριο πάνω στον Άρειο Πάγο, που είναι εξόφθαλμα αναγεννησιακό, ίσως ο μέσος θεατής να μη μπορεί αμέσως ν’ αναγνωρίσει τα λάθη. Αλλά τι γίνεται με στοιχεία που γνωρίζουν καλά όλοι όσοι ζουν στην πόλη; Άραγε αυτό το χαμηλό βουναλάκι με τους αραιούς θάμνους, είναι ο Υμηττός;

 whiskytree, hills SE of the Acropolis

Ο Λυκαβηττός φαίνεται πως μετακόμισε εκεί που πρέπει να είναι τα Εξάρχεια. Ο γνωστός κωνικός λόφος, στην ψηφιακή του ενσάρκωση απέκτησε προέκταση, την οποία δε βλέπουμε ολόκληρη, αλλά πρέπει να βρίσκεται περίπου στη θέση της Ομόνοιας. Όσο για την Πεντέλη, ακόμη αγνοείται η τύχη της.

 whiskytree, Lycabettus behind the Acropolis

Partenon-and-Lycabettus-from-SW

Φωτογραφία της Ακρόπολης από το λόφο του Φιλοπάππου. Μολονότι η γωνία δεν είναι ακριβώς ίδια (δεν έχω ελικόπτερο), είναι προφανές πως ο Λυκαβηττός βρίσκεται σε διαφορετική θέση σε σχέση με το βίντεο.

Συνοπτική αξιολόγηση

Με λίγα λόγια, οι τεχνικοί που δημιούργησαν αυτό το – ομολογουμένως εντυπωσιακότατο – βίντεο, παίρνουν άριστα στη φωτορρεαλιστική απεικόνιση, αλλά κάτω από τη βάση στην ιστορική ακρίβεια. Έχω την εντύπωση πως χρησιμοποίησαν φωτογραφίες της Ακρόπολης όπως είναι σήμερα και συμπλήρωσαν τα υπόλοιπα από τη φαντασία τους. Ακόμη και τα λίγα μνημεία που είναι σωστά, έχουν τοποθετηθεί σε λάθος τόπο ή χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι πως η πόλη του βίντεο δεν είναι η Αθήνα – ούτε η αρχαία, ούτε η μεσαιωνική, ούτε η σύγχρονη. Η σχέση της με οποιαδήποτε από αυτές τις Αθήνες είναι τόση, όση και η σχέση του Indiana Jones με πραγματικό αρχαιολόγο. Πρόκειται απλά για μια φανταστική πόλη με λίγα στοιχεία από την πραγματικότητα, τόσα ώστε να δικαιολογείται το όνομα. Κατά τα άλλα, η Αθήνα του βίντεο δεν υπήρξε ποτέ, εκτός ίσως στη φαντασία κάποιων ζωγράφων του 19ου αιώνα, με τα έργα των οποίων το βίντεο έχει πολλές ομοιότητες.

 Leo von Klenze, υποθετική αναπαράσταση αρχαίας Αθήνας

Αναρωτιέμαι γιατί, αφού έκαναν τόσο κόπο, δεν έκαναν και μια στοιχειώδη έρευνα στο δίκτυο, που είναι γεμάτο στοιχεία και αναπαραστάσεις (δείτε εδώ, εδώ κι εδώ). Θα μπορούσαν, εναλλακτικά, να είχαν συμβουλευτεί κάποιον αρχαιολόγο. Αν στόχος τους ήταν να δείξουν κάτι θεαματικό, θα μπορούσαν να είχαν δείξει την Αθήνα στην άνθησή της, τον 5ο αιώνα, με τον Παρθενώνα και τα Προπύλαια ολοκληρωμένα, κι ένα μεγάλο πλήθος ν’ ανεβαίνει για τη γιορτή των Παναθηναίων:

Υδατογραφία του P. Connolly, από το βιβλίο του John M. Camp, The Archaeology of Athens, 2001, σελ. 83.

Υδατογραφία του P. Connolly, από το βιβλίο του John M. Camp, The Archaeology of Athens, 2001, σελ. 83.

Ή θα μπορούσαν να δείξουν την Αθήνα του 2ου αιώνα π.Χ., με τα μεγάλα έργα της ρωμαϊκής εποχής: βιβλιοθήκη Αδριανού, Ηρώδειο, Ναό Ολυμπίου Διός:

Αναπαράσταση της Αθήνας όπως θα ήταν μετά τα μεγάλα έργα του Αδριανού, το 2ο αιώνα μ.Χ. Η απόδοση των λόφων Φιλοπάππου, Πνύκα, Άρειος Πάγος είναι προβληματική, αλλά κατά τα άλλα η αναπαράσταση είναι σωστή. Από εδώ.

Αναπαράσταση της Αθήνας όπως θα ήταν μετά τα μεγάλα έργα του Αδριανού, το 2ο αιώνα μ.Χ. Υπάρχουν κάποια λάθη, όπως π.χ. στην απόδοση των λόφων γύρω από την Ακρόπολη και την κατανομή των οικιών, αλλά τα δημόσια κτίρια αποδίδονται με ακρίβεια. Από εδώ.

Γιατί με νοιάζει

Πρέπει να παραδεχτώ πως οι άνθρωποι που έφτιαξαν αυτό το βίντεο ουδέποτε ισχυρίστηκαν ότι σκοπός τους ήταν να δημιουργήσουν μια πιστή αναπαράσταση της Αθήνας, αρχαίας ή μη. Ο τίτλος είναι ενδεικτικός – οι λέξεις αρχαία και αναπαράσταση δεν αναφέρονται καν. Πιστεύω πως οι τεχνικοί θέλησαν να κάνουν επίδειξη των ικανοτήτων τους πάνω σε ένα γνωστό σκηνικό και χαίρομαι που διάλεξαν την Αθήνα αντί για τη Ρώμη ή το Ανγκόρ Βατ. Νιώθω αφάνταστη ικανοποίηση που η Ακρόπολη εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τόσους πολλούς ανθρώπους από τόσους διαφορετικούς χώρους.

Αυτό που με ενοχλεί είναι πως τόσοι πολλοί βιάστηκαν να βαφτίσουν το βιντεάκι αναπαράσταση της αρχαίας Αθήνας, και να πουν «έτσι ήταν η Αθήνα στην αρχαιότητα.» Αυτοί οι χαρακτηρισμοί δηλώνουν πλήρη άγνοια της πραγματικότητας – η Αθήνα ποτέ δεν ήταν έτσι, ούτε στην αρχαιότητα, ούτε μετά. Κι αν τέτοια σχόλια συγχωρούνται από αναγνώστες που παρασύρονται καλοπροαίρετα από την αληθοφάνεια της κινούμενης εικόνας, θα περίμενα από όσους αρθρογραφούν σε μέσα μαζικής ενημέρωσης να κάνουν τουλάχιστον έναν στοιχειώδη έλεγχο πριν παρασύρουν το κοινό τους σε λανθασμένα συμπεράσματα.

 

________________

Σημείωση: Οι εικόνες προέρχονται από το βίντεο της εταιρείας και χρησιμοποιούνται εδώ ενδεικτικά, αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς λόγους. Όλα τα δικαιώματα του υλικού ανήκουν στην εταιρεία που τα δημιούργησε.

Advertisements

13 comments on “Αυτή δεν είναι η Αθήνα

  1. Θα επρεπε να κατηγορεις αυτους που βαζουν τους τιτλους στα blog τους (οπως σωστα κανεις στον επιλογο σου) και οχι του συντελεστες του βιντεο για την ιστορικη ανακριβεια (οπως λανθασμενα κανεις στο κυριως περιεχομενο του κειμενου). Οπως πολυ σωστα αναφερεις στο τελος, ειναι μια επιδειξη ικανοτητων και αποτελεσματικοτητας, γι’αυτο αλλωστε κατα τη διαρκεια του βιντεο εμφανιζονται τεχνικα χαρακτηριστικα των 3D μοντελων, απαιτουμενης μνημης, κτλ. Το project αυτο ηθελε να αναδειξει. Ο λογος που δεν καθησαν να αναλυσουν την ιστορικη ακριβεια του τοπιου ειναι διοτι θα τους επαιρνει πολυ περισσοτερο χρονο για κατι που δεν χρειαζοταν. Το κοινο που απευθυνεται το βιντεο ειναι κυριως παραγωγοι ταινιων, βιντεο-παιχνιδιων, κτλ. Αυτο που τους ενδιαφερει ειναι το ποσο φωτορεαλιστικο φαινεται το βιντεο με οσο λιγοτερα 3D δεδομενα γινεται.

    • Ευχαριστώ για την πολύ σωστή περίληψη του άρθρου μου. Πράγματι, οι δημιουργοί του βίντεο ποτέ δεν ισχυρίστηκαν ότι πρόκειται για ιστορικά ακριβή αναπαράσταση. Το ερώτημα όμως είναι, γιατί, όταν άρχισαν οι διθύραμβοι και οι έπαινοι σε διάφορες σελίδες, κανείς από την εταιρεία δε βγήκε να πει τα πράγματα όπως ακριβώς είναι. Ένα απλό «disclaimer» θα ήταν αρκετό.
      Υποψιάζομαι πως οι τεχνικοί δεν έδωσαν την απαιτούμενη βαρύτητα στην ιστορική ακρίβεια, θεωρώντας την ίσως δευτερεύον ζήτημα. Κι όμως, οι ίδιοι τεχνικοί δε θα έκαναν ποτέ φωτορεαλιστική αναπαράσταση π.χ. της Νέας Υόρκης, με το Empire State Building στις σκαλωσιές (1931) και τους δίδυμους πύργους να στέκονται παραδίπλα (1973). Η ιστορική ακρίβεια είναι κομμάτι της πραγματικότητας. Δε μπορείς να κάνεις ταινία εποχής κι ο πρωταγωνιστής να φοράει ρολόι – όλοι θα το προσέξουν. Ίσως ορισμένες πτυχές της πραγματικότητας να μην είναι τόσο άμεσα αναγνωρίσιμες όσο τα δύο παραδείγματα που προανέφερα, αλλά υπάρχουν πολλοί, όπως ο υποφαινόμενος, που θα εντοπίσουν την ανακρίβεια. Και, όποιος διαπράττει ένα λάθος, δεν έχει δικαίωμα να παραπονεθεί αν κάποιος το εντοπίσει.
      Τέλος, δεν πιστεύω πως θα τους έπαιρνε περισσότερο χρόνο να «αναλύσουν την ιστορική ακρίβεια του τοπίου», όπως αναφέρετε. Μια απλή αναζήτηση στο δίκτυο αρκεί να ανασύρει πολλές και αξιόπιστες αναπαραστάσεις από τις οποίες θα μπορούσαν ν’ αντλήσουν άφθονο υλικό (μερικές θα τις βρείτε στο άρθρο μου.) Ένα απλό τηλεφώνημα σ’ έναν καθηγητή αρχαιολογίας θα ήταν επίσης αρκετό. Άλλωστε, είχαν ένα επιτελείο δεκάδων ανθρώπων. Δεν πιστεύω ότι αποτελούσε πρόβλημα, απλά δεν αποτελούσε προτεραιότητα.

  2. Παράθεμα: Αριστοτελης Ξεναγος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s